Wapen van de familie Vernooij 17e en 18e eeuw

De afstamming van de

Familie Vernooij

Wapen van de familie Vernooij 17e en 18e eeuw
Hoofdpagina

Naar de database

Meer verhalen

Literatuur en links


Defloratie

Hieronder het tragische verhaal uit gerechtelijke stukken van het gerecht te Utrecht in de jaren 90 van de 17e eeuw, betreffende de verkrachting van ene Geertruijd Vernoij en de gevolgen hiervan.

Proces wegens defloratie (1), verbreking van trouwbeloften en levensonderhoud.

Een tragedie uit de jaren 1692 - 1696

door A.R. Kleijn / H.Severijn

Conclusie van de eis, ingediend door de procureur J.D.Houtman bij het gerecht te Utrecht, pro deo, namens Cornelis Vernoij, als vader ende voogd op desselves minderjarige dogter Geertruijd Vernoij ende dezelve Geertruijd Vernoij, eijsscheresse in zake van trouw, defloratie en alimentatie contra: Johannes van Veen, sone van Lijntie, gedaagde in 't selve zaak, eijs doen den 24 Julij 1694.
Hij seijde dat den gedaagde nadat den selven den tijd van meer als twe jaren bij genoemde eijsscheresse hadde d'amours gemaakt en conversatie gehouden, op seekeren avond ontrent seven weken voor Corsmis des jaars 1692, haar met schoonpraten en door lang aanhoudende versoek uijt haar ouders huijs heeft weten te tronen ende te brengen in sijn gedaagdes moeders woonhuijsinge, staande op de Vischmarkt alhier binnen Utregt, als wanneer dezelve moeder buijten de stad was ; - dat hij gedaagde na de eijsscheresse alstoen met wijn beschonken en dronken gemaakt te hebben onder beloften van haar te trouwen, tot vleeselijke conversatie versogt heeft, hetgeen de genoemde eijsscheresse weijgerde en niet wilde toestaan nog gedogen ;
- dat hij gedaagde vervolgens de genoemde eijsscheresse door beŽedigde beloften haar te sullen trouwen en met dreigementen als anders so verre heeft gebragt, dat hij haar doen ter tijd tot iterative (2) malen toe vleeselijk heeft bekend ;
- dat hij gedaagde naderhand tot diverse reijsen met schoone woorden de genoemde eijsscheresse heeft weten te krijgen buijten haar ouderhuis ende dezelve brengen en sedineren onder ende door trouwbeloften tot vleselijke conversatien ;
- waarvan ofte door alle welke voorgeschreven vleeselijke conversatietoon de genoemde eijsscheresse ook is bevrugt geworden ;
- hetwelk sij hem gedaagde ook gesegd ende bekent gemaakt heeft ;
- waeromme en toe hij gedaagde de genoemde eijsscheresse (als wanneer sij omtrent xix weken swaar ofte swanger geweest was) tot kraamkosten en voor eenig luiergoed voor het te doen te boorne kint self persoonlijk gegeven heeft de somme van drie en veertich gulden ;
- mitsgaders doen met solemnelen eede ook belooft de genoemde eijsscheresse noijt te sullen verlaten ende het kint altijd na sijn vermogen te adsisteren en te onderhouden ;
- dat de genoemde eijsscheresse seven Š aght weken na Utrechtse kermis des jaars 1693 in de kraam komende van een dogter in barensnood den gedaagde tot vader van het kint heeft genomineert ;
- dat den gedaagde na het geven van de voorsegde drie en veertig gulden sonder en tegen alle natuurlijke liefde regt en reden in contrarie (3) van sijne gedaane en met eede bevestigde beloften noijt na de genoemde eijsscheresse ofte sijn kint niet heeft omgesien ;
- als hij nochtans gehouden was ende is de genoemde eijsscheresse te trouwen en haar en sijn kint overhoud te doen en te geven ;
- waarvan hij gedaagde tot nog toe is gebleven in gebreken en onwillig geweest niettegenstaande gedaan versoek en aanmaningen daeromme gedaan en gedaan doen ;
- soodat de eijsscheresse genootsaakt en teraden geworden sijn de gedaagde jegens huijden op de borgereijrolle van desen Ed.Geregte te doen citeren omme te horen eijs doen sustinerende (4) denselven ;
Concluderende de eijsschers ten fine der gedaagde bij definitive sententie (5) deses Geregts sal worden gecomdemneert (6) de gernoemde eijsscheresse in facie ecclesiae solomnel (7) te trouwen ende in dien soo danigen conclusie niet soude volgen, alsnog tans verhoopt en vertrouwt wert ja, emmers en tenminste voor haar genoemde eijsscheres eer en defloratie aan eijsscheres op teleggen en te betalen de somme van zeshonderd gulden mitsgaders daarenboven tot alimentatie van 't kint 't welk de genoemde eijsscheres bij den gedaagde heeft weeckelijks en alle week 't sedert de geboorte tot het sijn kost sal konnen winnen deselv twee gulden ofte overal soo veel min ofte meer als de Heeren van desen Ed.Geregt sullen believen te arbitreren (8) ook bij provisie (9)
Gesegt bij de ondergeteekende

w.g. J.D.Houtman

(1) ontmaagding
(2) herhaaldelijk
(3) ondanks zijn vroegere verklaring
(4) ondersteunende
(5) vonnis
(6) veroordeelt
(7) ten overstaan van de kerk
(8) beslissen
(9) het voorschot,dat door de cliŽnt betaald wordt op het honorarium van een pleitbezorger.

Bij akte 1 d.d.22-3-1693, betreffende Attestatie (1) voor Notaris A.Duerkant te Utrecht werden inzake bovenstaand proces door hem gehoord Antoni Bouman en Pieter Doornbergh die ten versoecke van Johannes van Veen, voor de oprechte waerheijt attesteerde (2) ende verclaerde dat van 't kint 't welcke Geertruijd Vernoij tegenwoordigh draeght ofte waer van sij beswangert is niet hij van Veen maer een ander de vader is.
(1) formele verklaring die dienen moet als getuigenis
(2) getuigde

Hoe de afloop van deze procedure is geweest is uit de stukken niet duidelijk geworden, vermoedelijk is de zaak wat betreft der trouwbeloften ten slotte van de rol geroyeerd wegens intussen opgekomen omstandigheden.
In welk een slecht daglicht de houding van Johannes van Veen, de gedaagde, komt te staan blijkt daaruit tevens.

Op 11-7-1693 trouwt Johannes van Veen met Segertje Terwe
Op 27-10-1711 trouwt Johannes van Veen, weduwnaar van Segertje Terwe, met Geertruijt Holtenus.
Op 3-12-1695 wordt een onecht kind van Johannes van Veen en Geertruijd Vernoij begraven.
Op 25-1-1696 wordt een kind van Cornelis Vernoij begraven.

De ongehuwde moeder en het onechte kind hebben vermoedelijk de treurige zaak niet lang overleefd.

Bronnen en literatuur:
"Werkhovense familie Vernooij", Kees van Schaik, 2003.
Artikelen Nederlandse Leeuw

*Laatst bijgewerkt op 11 juli 2007.


Over deze website

Vragen of opmerkingen, mail ons: